Noorwegen heeft zes universiteiten, zes gespecialiseerde universitaire instellingen, 25 hbo-instellingen, twee nationale kunstacademies en 29 particuliere instellingen voor hoger onderwijs. In het najaar van 2005 waren meer dan 211.000 studenten ingeschreven bij het hoger onderwijs. Bij de hbo-instellingen was 62 procent van de studenten vrouw en bij de universiteit ligt dit percentage op 56 procent.
Het stelsel voor hoger onderwijs omvat alle opleidingen op universiteiten en hogescholen. In de regel moet men een driejarige bovenbouwopleiding binnen het voortgezet onderwijs hebben voltooid om te worden toegelaten tot instellingen voor hoger onderwijs. Met uitzondering van een paar particuliere hogescholen worden alle instellingen voor hoger onderwijs door het rijk beheerd. Voor een studie aan een Noorse instelling voor hoger onderwijs hoeft in principe geen collegegeld te worden betaald. Voor bepaalde beroepsopleidingen, voortgezette en speciale opleidingen en studies aan sommige particuliere instellingen kan echter lesgeld gevraagd worden.
Naast de onderwijstaken hebben alle instellingen voor hoger onderwijs, en met name de universiteiten, een onderzoekstaak en de taak om onderzoekers op te leiden, voornamelijk door doctoraal en postdoctoraal onderwijs.
Instellingen voor hoger onderwijs
Noorwegen telt zes universiteiten, te weten die van Oslo (de oudste en de grootste), Bergen, Tromsø en Stavanger, de technische universiteit van Trondheim (Norwegian University of Technology,NTNU) en de landbouwuniversiteit van Ås (Norwegian University of Life Sciences, UMB). De zes gespecialiseerde universitaire instellingen zijn de Noorse handelshogeschool in Bergen, en het Noorse conservatorium, de Noorse hogeschool voor sportwetenschappen, de Noorse hogeschool voor diergeneeskunde, de hogeschool voor architectuur en de Noorse lutherse school voor theologie, die allen in Oslo zijn gevestigd. Daarnaast zijn er twee rijkshogescholen voor de kunst, gelegen in respectievelijk Bergen en Oslo.
De rijksinstellingen voor het HBO zijn verspreid over heel Noorwegen om de toegankelijkheid van het hoger onderwijs te vergroten. De 25 HBO-instellingen bieden verschillende beroepsgerichte studies aan die niet door de universiteiten worden aangeboden. Deze studies duren gewoonlijk twee tot vier jaar. Veel HBO-instellingen bieden ook enkele studies aan op Master en PhD niveau. Veel studenten combineren studies aan beide typen instellingen.
Gradenstelsel
Noorwegen behoort tot de eerste landen van Europa die tegemoetkomen aan de doelstellingen van de Bologna-verklaring met betrekking tot het Europees hoger onderwijs. Daarnaast voltooide Noorwegen in 2003 een driejarige periode van kwaliteitsverbetering in het hoger onderwijs, die o.a. gericht was op de bevordering van studentenmobiliteit en internationale samenwerking op onderwijsgebied. Met de introductie van het nieuwe gradenstelsel (zie afb. 1) is het voor studenten die een volledige of gedeeltelijke opleiding in Noorwegen hebben gevolgd eenvoudiger geworden om hiervoor in andere landen erkenning te krijgen.
Studiepunten en beoordelingsschaal
Studieprogramma’s aan instellingen voor hoger onderwijs worden ingedeeld in studiepunten volgens het Europees Systeem voor de Overdracht van Studiepunten (ECTS). Hierbij is het uitgangspunt dat een voltijdsstudent gedurende één academisch jaar een werklast van 60 studiepunten heeft. Studenten die onderwijs volgen voor een lagere of hogere graad, worden beoordeeld volgens een schaal van A tot F (onvoldoende), waarbij E de laagste beoordeling is waarmee men kan slagen. Daarnaast zijn sommige examens ingericht op basis van de beoordeling voldoende/onvoldoende.