A | A | A

Essays

Noorwegen kent een dynamische traditie van essays die teruggaat tot de Deens-Noorse schrijver Ludvig Holberg (1684-1754).

Van1380 tot 1814 vormde Noorwegen een politieke unie met Denemarken. Gedurende die periode werd het Deens de taal van de regering en de literatuur. De in Noorwegen geboren schrijver Ludvig Holberg (1684-1754) speelde een voorname rol bij de totstandkoming van een gezamenlijke Deens-Noorse literaire traditie. De geestige komedies van Holberg waren vooral van invloed op de ontwikkeling van het Deense drama, terwijl zijn invloed in Noorwegen voornamelijk verband hield met zijn historische geschriften en essays (zie Holberg onder Project Runeberg). Noorse auteurs uit de latere 18e eeuw beschouwden zichzelf als de rentmeesters van Holbergs klassieke humanistische nalatenschap.

In 1814 ging Noorwegen een unie met Zweden aan. Deze duurde tot 1905, toen Noorwegen werd erkend als een soevereine staat. Gedurende de 19e eeuw ontwikkelden zich twee Noorse schrijftalen. Terwijl Bokmål (“Boekennoors”) een Deens-Noorse hybride taal was, waarbij de fonetiek van geschreven Deens zo werd aangepast dat het de Noorse uitspraak weerspiegelde, werd het Nynorsk (“nieuw-Noors”) geconstrueerd als een nieuwe linguïstische vorm op basis van West-Noorse dialecten. De essays van Holberg waren een enorme bron van inspiratie voor Aasmund Olavsson Vinje (1818-1870) – een van de eerste schrijvers die Nynorsk toepaste voor literaire doeleinden. In het Nynorsk zette Vinje scherpzinnige, provocerende stukken over allerlei onderwerpen op papier, variërend van filosofie en politiek tot literatuur en taal.

Naarmate de 19e eeuw vorderde, verscheen een aantal vaardige Noorse essayisten ten tonele. In de periode tussen de twee wereldoorlogen gebruikten radicale, linkse schrijvers geraffineerd scherpe essays om hun betrokkenheid bij en verontwaardiging over zaken in verband met culturele en politieke aangelegenheden tot uitdrukking te brengen.

Meer recentelijk werden Noorse schrijvers voorstanders van het filosofische essay. Hans Skjervheim (1926-) is een prominente auteur van non-fictie, die de essayvorm gebruikt om complexe onderwerpen op een open manier te beschrijven, in een niet-academische taal te bespreken en te toetsen in relatie tot problemen die in een mensenleven van universele aard zijn.

Met name in de Noorse literaire tijdschriften krijgen essays de vrije loop en veel Noorse schrijvers hebben naast hun eigen fictie en non-fictie literaire essays geproduceerd. Bovendien maakt een aantal non-fictie schrijvers gebruik van een essayistische stijl wanneer ze voor een breder publiek schrijven. Professor Trond Berg Eriksen heeft zowel essays als inleidende handboeken over de ideeëngeschiedenis geschreven. En het werk van professor in de sociale antropologie Thomas Hylland Eriksen over Øyeblikkets tyranni (De tirannie van het ogenblik, 2001) is gepresenteerd in de stijl van een essay, om de inhoud op een duidelijke en gemakkelijk te begrijpen manier over te brengen.


Bron: Door NORLA – Noorse literatuur in het buitenland   |   Delen op netwerk   |   print